تأثیر عاطفۀ اندوه بر زبان شعر حزین لاهیجی (با تأکید بر ردیف در غزلیات)

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

2 دانشجوی دکترای زبان و ادبیات فارسی دانشگاه الزهراء(س)

10.29252/hlit.2021.208565.0

چکیده

عاطفۀ اندوه از جمله مهم­ترین مضامین در غزل‌های سبک هندی است. این مضمون در غزلیات حزین لاهیجی نیز بسیار برجسته و پرکاربرد است که به شکل­های مختلف در زبان شعر او نمود یافته و شاعر مبتنی بر آن­ها کوشیده است این حس خود را با انواع ترفندها و ابزارهای زبانی مانند به­کارگیری دقیق واژگان، تلفیقِ متناسب در محور هم‌نشینی، ساخت ترکیبات جدید، تقابل­ها و تضادها و تصویرسازی­های متنوع به ویژه متناسب با کاربرد انواع «ردیف» در غزلیات خود به خواننده منتقل کند و او را در درک این تجربۀ شخصی شریک خود سازد. هدف مقالۀ پیش­ ­رو بررسی و تحلیل چگونگی استفادۀ حزین لاهیجی از این ترفندهای زبانی برای انتقال مفهوم موردنظر به مخاطب است.  نظریۀ «هم‌نشینی» و «جانشینی»، چارچوب تحلیلی نویسندگان مقاله برای نیل به این هدف بوده است. نتایج این پژوهش که به شیوۀ مطالعۀ کتابخانه و روش تحلیل متن انجام شده، نشان می­دهد حزین با انتخاب ردیف­های مناسب و همخوان با سایر واژگان، ترکیبات و گروه های جمله در قالب تقابل، پرسش­های تأکیدی، ایجاد تناسب بین نوشتار و مفهوم، کاربرد افعال متناسب و مانند آن توانسته ضمن تبیین دقیق مفهوم «اندوه»، عاطفۀ اندوه را در مخاطب برانگیزد و او را در این تجربه با خود همراه سازد. 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

تأثیر عاطفۀ اندوه بر زبان شعر حزین لاهیجی (با تأکید بر ردیف)

نویسندگان [English]

  • Yousef Mohammadnezha Alizamini 1
  • Maryam Bakhtiyari 2
1 Assistant Professor of the Institute of Humanities and Cultural Studies
2 PhD student in Persian language and literature, Al-Zahra University
چکیده [English]

عاطفۀ اندوه از جمله مهم­ترین مضامین در غزل‌های سبک هندی است. این مضمون در غزلیات حزین لاهیجی نیز بسیار برجسته و پرکاربرد است که به شکل­های مختلف در زبان شعر او نمود یافته و شاعر مبتنی بر آن­ها کوشیده است این حس خود را با انواع ترفندها و ابزارهای زبانی مانند به­کارگیری دقیق واژگان، تلفیقِ متناسب در محور هم‌نشینی، ساخت ترکیبات جدید، تقابل­ها و تضادها و تصویرسازی­های متنوع به ویژه متناسب با کاربرد انواع «ردیف» در غزلیات خود به خواننده منتقل کند و او را در درک این تجربۀ شخصی شریک خود سازد. هدف مقالۀ پیش­ ­رو بررسی و تحلیل چگونگی استفادۀ حزین لاهیجی از این ترفندهای زبانی برای انتقال مفهوم موردنظر به مخاطب است.  نظریۀ «هم‌نشینی» و «جانشینی»، چارچوب تحلیلی نویسندگان مقاله برای نیل به این هدف بوده است. نتایج این پژوهش که به شیوۀ مطالعۀ کتابخانه و روش تحلیل متن انجام شده، نشان می­دهد حزین با انتخاب ردیف­های مناسب و همخوان با سایر واژگان، ترکیبات و گروه های جمله در قالب تقابل، پرسش­های تأکیدی، ایجاد تناسب بین نوشتار و مفهوم، کاربرد افعال متناسب و مانند آن توانسته ضمن تبیین دقیق مفهوم «اندوه»، عاطفۀ اندوه را در مخاطب برانگیزد و او را در این تجربه با خود همراه سازد. 

کلیدواژه‌ها [English]

  • اندوه
  • جانشینی و هم‌نشینی
  • حزین لاهیجی
  • سبک هندی