Journal of History of Literature

Journal of History of Literature

Investigating an Ambiguity in the History of the Muzaffarids Dynasty Based on the Poems of Hafez

Document Type : Original Article

Authors
Amir Afshin Farhadian 1
Mohammad Taheri 2
1 PhD Candidate of Persian Language and Literature, Bu-Ali Sina University, Hamedan, Iran
2 Associate Professor, Department of Persian Language and Literature, Bu-Ali Sina University, Hamedan, Iran
10.48308/hlit.2024.233561.1265
Abstract
One of the most important aspects of the poetry of Hafez is the information it offers us about the political history of the 8th century AH. Some events of that era are reflected in the poems of Hafez. A close reading of his Divan, which is filled with the names of political figures, introduces us to some of their positive and negative characteristics. The credibility of this information stems from the fact that Hafez was closely involved with the characters of the time and was present at the heart of many events. One of the figures whose name appears in the poems of Hafez is Khajeh Burhan al-Din Abu Nasr Fathullah, the minister of the Mozzaffarid Amir, Mobarez al-Din Mohammad. There is disagreement among historical sources about his fate after Amir Mobarez al-Din Muhammad was deposed from the throne. Some reports tell of his murder during the arrest of Amir Mobarez al-Din, but some sources speak of his killing after two months in prison. However, none of these accounts are consistent with the insights that the poems of Hafez provide us. In this article, we have used content analysis and a descriptive-analytical approach to try to resolve this historical ambiguity by bringing together the reports of historical sources and the information from the Divan of Hafez. The results of our research show that the deposition of Amir Mobarez al-Din took place in Ramadan of the year 759 AH, and the reports that record the occurrence of this event in the year 760 are not credible. Moreover, Khajeh Borhan Abu Nasr was not killed or imprisoned during the revolt of the Moazzaffarid princes against their father, but was in charge of the ministry of Mozzaffarid Shah Shoja' until his death in Dhu al-Hijja of 760 AH.
Keywords
Amir Mobarez al-Din Mohammad
Hafez
Khajeh Borhan al-Din
Shah Shoja'
ابن شهاب یزدی، تاج‌الدین حسن (859) جامع‌التواریخ حسنی، نسخۀ خطی، کتابخانۀ فاتح استانبول، ش 4307.
اذکایی، پرویز (1375) «برهان‌الدین خواجه ابونصر»، دانش‌نامۀ جهان اسلام، تهران: بنیاد دائرةالمعارف اسلامی، ج3، ص 279و280.
پایمرد، منصور (1398) زندگی حافظ شیرازی (بر پایۀ اشعار نشانه‌دار تاریخی دیوان)، تهران: خاموش.
جعفری، جعفر بن محمد (1384) تاریخ یزد، به کوشش ایرج افشار، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
حافظ ابرو، شهاب‌الدین (1375) جغرافیا، به کوشش صادق سجادی، تهران: انتشارات میراث مکتوب.
حافظ ابرو، شهاب‌الدین (1380) زبدةالتواریخ، به تصحیح کمال حاج سید جوادی، تهران: طبع و نشر.
حافظ، خواجه‌شمس‌الدین محمد (1375) دیوان حافظ، به تصحیح پرویز ناتل‌خانلری، تهران : خوارزمی.
حافظ، شمس‌الدین محمد (1390) دیوان خواجه شمس‌الدین محمدحافظ‌شیرازی، به اهتمام محمد قزوینی و قاسم غنی، تهران : زوار.
حمیدیان، سعید (1391) شرح شوق، شرح و تحلیل اشعار حافظ، تهران: قطره.
خرمشاهی، بهاءالدین (1400) حافظ، تهران: ناهید.
خواندمیر، غیاث‌الدین (1333) تاریخ حبیب السیر فی اخبار افراد بشر، به اهتمام محمد دبیرسیاقی، تهران: خیام.
خواندمیر، غیاث‌الدین (1355) دستور الوزراء، به تصحیح سعید نفیسی، تهران: اقبال.
دهخدا، علی‌اکبر (1365) لغت‌نامه، دانشگاه تهران :مؤسسه‌ی دهخدا.
ستوده، حسین‌قلی (1346) تاریخ آل مظفر، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
سمرقندی، کمال‌الدین عبدالرزاق (1383) مطلع سعدین و مجمع بحرین، به اهتمام عبدالحسین نوایی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
شمیسا، سیروس (1395) یادداشت‌های حافظ، تهران: میترا.
شهاب منشی، محمد بن علی (1356) همایون‌نامه، به اهتمام رکن‌الدین همایون‌فرخ، تهران : انتشارات دانشگاه ملی ایران.
علاء قزوینی، علی بن حسین (1397) مناهج الطالبین فی معارف الصادقین، به تصحیح میرهاشم محدث، تهران : سفیر اردهال.
غفاری قزوینی، قاضی احمد (1343) تاریخ جهان‌آرا، به اهتمام ابوالقاسم مرعشی، تهران : کتاب‌فروشی حافظ.
غنی، قاسم (1389) تاریخ عصر حافظ  (تاریخ فارس و مضافات و ایالات مجاوره در قرن هشتم)، تهران: زوار.
فرزاد، مسعود (1347) جامع نسخ حافظ (در جستجوی حافظ صحیح)، شیراز: انتشارات دانشگاه پهلوی (کانون جهانی حافظ‌شناسی).
فصیحی خوافی، احمد بن جلال‌الدین (1339) مجمل التواریخ، به تصحیح محمود فرخ، تهران: کتاب‌فروشی باستان.
کتبی، محمود (1364) تاریخ آل مظفر، به تصحیح عبدالحسین نوایی، تهران: امیر کبیر.
مرتضایی، جواد (1398) زمینه‌های تاریخی/مدحی اشعار حافظ، تهران: امیرکبیر.
میرخواند، محمد بن خاوندشاه (1339) تاریخ روضة الصفا، به اهتمام عباس پرویز، تهران : خیام.
نطنزی، معین‌الدین (1336) منتخب‌التواریخ معینی، به تصحیح ژان اوبن، تهران : کتاب‌فروشی خیام.
همایون‌فرخ، رکن‌الدین(1354) حافظ خراباتی، تهران: اساطیر.
یزدی، معین‌الدین محمد (1400) مواهب الهی در تاریخ آل مظفر، به تصحیح احمد بهنامی، قم: انتشارات ادبیات.