Journal of History of Literature

Journal of History of Literature

The Textual Analysis of the Sole Manuscript of the Divan of Bolbol-e Gilani (9th century AH)

Document Type : علمی - پژوهشی

Authors
Ali Mohammadyarloo 1
Yadollah Nasrollahi 2
rahman moshtaghmehr 3
1 Phd Candidate of Persian Language and Literature, Azarbaijan Shahid Madani University, Tabriz, Iran
2 Associate Professor, Department of Persian Language and Literature, Azarbaijan Shahid Madani University, Tabriz, Iran
3 Professor, Department of Persian Language and Literature, Azarbaijan Shahid Madani University, Tabriz, Iran
10.48308/hlit.2024.233381.1261
Abstract
The present study is the introduction and textual analysis of a manuscript called the Divan of Bolbol-e Gilani, written in the 9th century AH. It is manuscript number 86 in the library of Istanbul University which has not been introduced or edited so far. The main goal of this research is to introduce and review this manuscript and express its main linguistic, literary, and intellectual features. The research method is descriptive analysis based on field and library studies and in-text evidence. There is no information about this poet in literary and historical sources and Bolbol remains unknown even among the people of Gilan. He is a poet from the middle class and lacks style, having experimented with the forms of masnavi, qasida, ghazal, and qet’a. Bolbol follows the Khorasani style in qasida and the Iraqi style in ghazal. The manuscript consists of 107 pages and 3078 verses and does not have the scribe's signature, name, or information; moreover, the time of writing is not available, but the text shows that the scribe did not have enough precision in copying: several typographical errors are seen in his manuscript. The main themes of the Divan are the praise of the local rulers of Gilan and the description of its land and beauty.
Keywords
Bolbol-e Gilani
Divan of poems
codicology
textual analysis
linguistic
literary
and intellectual characteristics  
اصلاح‌عریانی، ابراهیم (1374)  همه جای ایران کتاب گیلان، ج 2، تهران: گروه پژوهشگران ایران.
امیدسالار، محمود (1397) سی و دو مقاله در نقد و تصحیح متون ادبی، تهران: مجموعه انتشارات ادبی و تاریخی موقوفات افشار.
برزگر خالقی، محمدرضا و وحیده نوروز زادۀ چگینی (1390) «بررسی ساختار عروضی قصاید فارسی»، فنون ادبی دانشگاه اصفهان، س 3، ش 2 (پیاپی 5)، ص 1تا14.
تهرانی، آقا بزرگ (1403 ه. ق) الذریعه الی التصانیف الشیعه، ج 9، بیروت: دارالاضواء.
جابری، امیر (1389) درآمدی بر فهرست‌نگاری نسخه‌های خطی برای پایگاه‌های اینترنتی کتاب، قم: گنجینۀ جهانی مخطوطات اسلامی.
حاجی‌خلیفه، مصطفی بن عبدالله (1410) کشف‌الظنون عن اسامی الکتب و الفنون، شهاب‌الدین مرعشی، لبنان: دار احیاء التراث العربی.
حسین صبا، محمد مظفر (1343)  تذکرۀ روز روشن، به تصحیح و تحشیۀ محمدحسین رکن‌زادۀ آدمیت، تهران: کتابخانۀ رازی.
خیامپور، عبدالرسول (1368) فرهنگ سخنوران، ج1، تهران: طلایه.
رسولی، حجت و نجم الدین ارازی (1395) «ملمّع و سیر آن از آغاز تا قرن دهم»، تاریخ ادبیات، د9، ش2، ص47 تا 68.
ستوده، منوچهر(1374) از آستارا تا استرآباد، ج 1، تهران: آگاه.
سمرقندی، دولتشاه بن بختیشاه (1382) تذکرة‌الشعرا، به اهتمام و تصحیح ادوارد براون، تهران: اساطیر.
شمیسا، سیروس (1380). سیر غزل در شعر فارسی، تهران: فردوس.
عباسیه‌کهن، سید محمد (1386) تذکرۀ شاعران گیلان: از آغاز تا قرن سیزدهم، رشت: فرهنگ ایلیا.
عطار نیشابوری، فریدالدین ابوحامد محمد (1397) تذکرة‌الاولیاء، با مقدمه، تصحیح و تعلیقات محمدرضا شفیعی کدکنی، ج 1، تهران: سخن.
عظیمی، حبیب‌الله (1390) «بررسی تحلیلی عنصر کاغذ در نسخه‌های خطی ایرانی- اسلامی»، مطالعات ملی کتابداری و سازماندهی اطلاعات سازمان اسناد و کتابخانۀ ملی جمهوری اسلامی ایران، د22، ش ( پیاپی 88)، ص 39 تا 54.
فردوسی (1371) شاهنامه، به کوشش جلال خالقی مطلق، ج 3، کالیفرنیا: بنیاد میراث ایران.
قره‌بلوط، علی‌الرضا و احمد طوران قره‌بلوط (1422ه. /2001 م ) معجم التاریخ التراث الاسلامی فی مکتبات العالم (المخطوطات و المطبوعات)، ج 1، قیصری ترکیا: دارالعقبه.
گیلانی، بلبل (قرن نهم ه.ق.) دیوان بلبل گیلانی، نسخۀ خطی، ش 86، کتابخانۀ دانشگاه استانبول.
محمدیارلو، علی (1402) «در جست‌وجوی بلبلی در گیلان»، گیله‌وا، س 32، ش 175، ص 24تا 25.
مرادی، زهرا، دری، نجمه و حسن ذوالفقاری (1401) «متن‌شناسی دیوان بصیری»، پژوهش‌های نسخه‌شناسی و تصحیح متون، د1، ش1 (پیاپی1)، ص 47 تا 68.
معصومی، محمدرضا و امین، مجلی‌زاده (1400) «معرفی و بررسی دست نوشتۀ «نوباوۀ روم» اثر سایلی قرشی» تاریخ ادبیات، د 14، ش 1 (پیاپی 1/85)، ص 272 تا 243.
نوایی، علی‌شیر بن غیاث‌الدین (1363) تذکرۀ مجالس النفایس، به اهتمام علی اصغر حکمت، تهران: منوچهری.
هاشم‌پور سبحانی، توفیق و حسام‌الدین آق‌سو (1374) فهرست نسخه‌های خطی فارسی کتابخانۀ دانشگاه استانبول، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
یارشاطر، احسان (1355) شعر فارسی در عهد شاهرخ یا آغاز انحطاط شعر فارسی، تهران: دانشگاه تهران.
یوسف‌دهی، هومن (1397) پارسی‌سرایان گیلان از آغاز تا قرن سیزدهم، رشت: ایلیا.