دانشگاه شهید بهشتیتاریخ ادبیات2008-734912120190522Representation of power in Ministerial order bty Ghyas al Din Khandmirتحلیل بازنمایی ایدئولوژی در دستورالوزراء نوشتۀ غیاثالدین خواندمیر5329890610.48308/hlit.2019.98906FAزهراجعفریاندانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، واحد بناب، دانشگاه آزاد اسلامی، بناب، ایراننرگساسکوییدانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد بناب، دانشگاه آزاد اسلامی، بناب، ایران0000-0003-2991-1038Journal Article20190216Writing the history of ministration has an important position in Persian literature; these writings are in sort of political notes in written historical, and Persian literature works, and narrate the role of state fora, and ministers in authorities, and provide some measures to improve this position's quality of services. History of ministration involves precious information in historical, political, ideological, and linguistic aspects, and analyzing of language, and thought layers of these texts, by considering their times' situations, helps to representation of information deeply. So the main issue of this paper is exact identification of thinking, cultural, and political structures of these books as a type of Persian writings of history, through analyzing of criticizing notion of power, and culture in layers of texts' styles. The author of this book, Khahdmir, who was writer in Teymories' court, and was directly supported by his time's rulers, wrote this text by clarified political, and religious orientation to support ruling power, and its subjects. Findings of this paper, which was made in mixed (descriptive-analytical) approach, show that the author prominently tried to strengthen the ruling monolog political notion while Teymories' monarchy, and did hostility with their enemies, and oppositions by using: 1- prominent, and meaningful words, and direct confrontation in favor of religious and governmental choices, 2- using of continues, and decisive dialectic by awareness and active voice's prevalence, 3- Abundant use of ideological similes, and metaphors in rhetorical layers to strengthen cultural, and political ends, and also 4- get more benefits from encouraging actions, and reactions to formalizing current ideological values.در تاریخ ادبیات فارسی، وزارتنامهنویسی جایگاه بااهمیتی دارد؛ وزارتنامهها نوعی از انواع سیاستنامهنویسی هستند و در شناساندن اهمیت و جایگاه نقش دیوانسالاری و جایگاه وزیر در حکومتها -و نیز ارائۀ راهکارهایی برای بهبود کیفی این سمت خطیر- میکوشند؛ وزارتنامهها، حاوی اطلاعات ارزشمندی در جنبههای تاریخی، سیاسی، ایدئولوژیکی و زبانشناختی هستند و تحلیل لایههای زبانی و اندیشگانی این متون، در بافت موقعیتی تولید آن، به بازنمایی این اطلاعات کمک شایانی خواهد نمود. بر این اساس، مسالۀ اصلی این تحقیق، شناساندن دقیق ژرفساختهای فکری، فرهنگی و سیاسی کتاب دستورالوزراء، به عنوان یکی از نمونههای تاریخنامهنویسی فارسی، از طریق تحلیل گفتمان انتقادی قدرت و فرهنگ در لایههای سبکی این متن بوده است. خواندمیر، مؤلف این کتاب، منشی دیوان تیموریان و تحت حمایت مستقیم زمامداران عصر، این متن را با جهتگیری صریح سیاسی و مذهبی، در حمایت از قدرت حاکم و اتباع آن نگاشته است؛ دستآورهای حاصل از این تحقیق، که به روش تحقیق ترکیبی (تحلیلی-توصیفی- استدلالی) انجام یافت، نشان میدهد که: مؤلف از طریق: 1-برخورداری از واژگان نشاندار و شاخص با سویهگیری مستقیم به نفع گزینشهای دینی و حکومتی، 2-بهرهمندی از نحو پیوسته و قطعیت گفتمانی با غلبۀ وجه اخباری و صدای دستوری فعال، 3-استفاده فراوان از تشبیهات و استعارات ایدئولوژیکی در لایۀ بلاغی برای تقویت منظورهای سیاسی و فرهنگی، 4-بهرهمندی بیشتر از کنشهای ترغیبی برای رسمیت دادن به ارزشهای حاکم بر ایدئولوژی خود (سیاست-مذهب) و مشروعیت بخشیدن بر گفتمان مسلط زمانۀ خود کوشیده است.https://hlit.sbu.ac.ir/article_98906_3cf872b7801d76c36300376657a592a6.pdfدانشگاه شهید بهشتیتاریخ ادبیات2008-734912120190522معرفی نسخۀ خطی دیوان ابراهیم آبادِ منصور اصفهانیمعرفی نسخۀ خطی دیوان ابراهیم آبادِ منصور اصفهانی33619890410.48308/hlit.2019.98904FAایوبامیدیبدون سمت0000-0002-0905-7543مریممشرفهیات علمی0000-0002-5933-0878احمدخاتمیهیات علمی0000-0003-4902-2772Journal Article20190420آنچه از گذشتگان به صورت نسخههای خطی برای ما باقی مانده، هر کدام گنجینهای است که باید در حفظ، احیا و شناسایی آن کوشید. با وجود آنکه در سالهای اخیر، سعی فراوانی در شناسایی و معرفی این گنجینههای نفیس صورت پذیرفته، لیکن هنوز راه نرفته بسیار است؛ یکی از این آثار ناشناخته و ارزشمند، دیوان "ابراهیم آباد" از محمدرضا ابنرجبعلی، ملقب به شرابی و متخلص به منصور است که شاعر و طبیب دربار شاهزاده ابراهیمخان قاجار( حاکم کرمان) بوده است. با بررسیهای انجام گرفته در فهرست نسخ خطی، تنها یک نسخه از دیوان وی در کتابخانۀ مجلس شورای اسلامی یافت شد؛ به نظر میرسد این نسخه توسط شاعر کتابت شده است و در آن قرینهای مبتنی بر تاریخ کتابت نسخه وجود ندارد. این مقاله میکوشد برای نخستینبار به معرفی اشعار، مضامین و ویژگیهای شعری شاعر بر اساس تنها نسخۀ موجود بپردازد و همچنین با استفاده از تذکرههای موجود، شرححالی از زندگی وی اراِئه دهد. پس از بررسی و خوانش این نسخه به این نتیجه رسیدیم وی از شاعران متوسط دورۀ قاجار است؛ اشعارش ساده و روان و در شعر به شاعرانی از جمله: انوری، خاقانی، حافظ، جمالالدین و کمالالدین نظر داشته و در کاربرد انواع صنایع بدیعی و بیانی به صنایعی چون: انواع جناس، تکرار، موازنه، مزدوج، لف و نشر، تجاهل العارف، تنسیق الصفات، حسن تعلیل، تلمیح(بهویژه تلمیحات اساطیری و مذهبی)، ایهام تناسب و انواع تشبیه(بهویژه تشبیه تفضیل و بلیغ) توجه ویژهای دارد. روش انجام این پژوهش، کتابخانه-ای و استناد به نسخۀ حاضر میباشد. آنچه از گذشتگان به صورت نسخههای خطی برای ما باقی مانده، هر کدام گنجینهای است که باید در حفظ، احیا و شناسایی آن کوشید. با وجود آنکه در سالهای اخیر، سعی فراوانی در شناسایی و معرفی این گنجینههای نفیس صورت پذیرفته، لیکن هنوز راه نرفته بسیار است؛ یکی از این آثار ناشناخته و ارزشمند، دیوان "ابراهیم آباد" از محمدرضا ابنرجبعلی، ملقب به شرابی و متخلص به منصور است که شاعر و طبیب دربار شاهزاده ابراهیمخان قاجار( حاکم کرمان) بوده است. با بررسیهای انجام گرفته در فهرست نسخ خطی، تنها یک نسخه از دیوان وی در کتابخانۀ مجلس شورای اسلامی یافت شد؛ به نظر میرسد این نسخه توسط شاعر کتابت شده است و در آن قرینهای مبتنی بر تاریخ کتابت نسخه وجود ندارد. این مقاله میکوشد برای نخستینبار به معرفی اشعار، مضامین و ویژگیهای شعری شاعر بر اساس تنها نسخۀ موجود بپردازد و همچنین با استفاده از تذکرههای موجود، شرححالی از زندگی وی اراِئه دهد. پس از بررسی و خوانش این نسخه به این نتیجه رسیدیم وی از شاعران متوسط دورۀ قاجار است؛ اشعارش ساده و روان و در شعر به شاعرانی از جمله: انوری، خاقانی، حافظ، جمالالدین و کمالالدین نظر داشته و در کاربرد انواع صنایع بدیعی و بیانی به صنایعی چون: انواع جناس، تکرار، موازنه، مزدوج، لف و نشر، تجاهل العارف، تنسیق الصفات، حسن تعلیل، تلمیح(بهویژه تلمیحات اساطیری و مذهبی)، ایهام تناسب و انواع تشبیه(بهویژه تشبیه تفضیل و بلیغ) توجه ویژهای دارد. روش انجام این پژوهش، کتابخانهای و استناد به نسخۀ حاضر میباشد.https://hlit.sbu.ac.ir/article_98904_c92df99036ea555dd91a369a524194cf.pdfدانشگاه شهید بهشتیتاریخ ادبیات2008-734912120190522تحلیل سبکشناختی طنز شاعران جامعهگرا و شاعران صوفیتحلیل مقایسهای طنزپردازی شاعران جامعهگرا (انوری، سعدی و عبید زاکانی) و شاعران صوفی (سنایی، عطار و مولوی)63859890710.48308/hlit.2019.98907FAطاهرهاله دادیاموزش و پرورشمحمدپارسا نسبدانشگاه خوارزمیJournal Article20180712مقالۀ حاضر به بررسی و مقایسۀ طنزِ شاعران جامعهگرا و شاعران صوفی در بازۀ زمانی قرن ششم تا هشتم میپردازد تا نشان دهد گرایشهای فکری متفاوت تا چه میزان در ظهور نوع خاصی از طنز موثّر هستند. شاخصههای مورد ارزیابی به سه جنبۀ شخصیتپردازی، شگردهای طنز و اهداف طنز، تقلیل یافت. با تجزیه و تحلیل این دادهها، به نظر میرسد طنز شاعران جامعهگرا که اندیشۀ آنها بیشتر با جنبههای واقعگرایی منطبق است، از لحاظ زبان و بیان، شگردها، اهداف و محتوا، نمودی برونگرایانه دارد؛ طنزی که حاصل خلاقیت زبانی است و در روساخت اثر خود را نشان میدهد. در مقابل، شاعران صوفی مسلک که دیدی عرفانی داشتند، اهداف و محتوای طنز آنها متناسب با افکارشان، جلوهای درونگرایانه به خود گرفت؛ مطابق همین، طنز شاعران جامعهگرا در پناه بلاغت به ظهور رسید و در بستر طنز زبانمحوری جریان پیدا کرد، در حالی که طنز شاعران صوفی همانند احوالات درونی آنان در ساختار نفوذ کرد و زمینۀ شکلگیری طنز ساختاری را فراهم آورد.مقالۀ حاضر به بررسی و مقایسۀ طنزِ شاعران جامعهگرا و شاعران صوفی در بازۀ زمانی قرن ششم تا هشتم میپردازد تا نشان دهد گرایشهای فکری متفاوت تا چه میزان در ظهور نوع خاصی از طنز موثّر هستند. شاخصههای مورد ارزیابی به سه جنبۀ شخصیتپردازی، شگردهای طنز و اهداف طنز، تقلیل یافت. با تجزیه و تحلیل این دادهها، به نظر میرسد طنز شاعران جامعهگرا که اندیشۀ آنها بیشتر با جنبههای واقعگرایی منطبق است، از لحاظ زبان و بیان، شگردها، اهداف و محتوا، نمودی برونگرایانه دارد؛ طنزی که حاصل خلاقیت زبانی است و در روساخت اثر خود را نشان میدهد. در مقابل، شاعران صوفی مسلک که دیدی عرفانی داشتند، اهداف و محتوای طنز آنها متناسب با افکارشان، جلوهای درونگرایانه به خود گرفت؛ مطابق همین، طنز شاعران جامعهگرا در پناه بلاغت به ظهور رسید و در بستر طنز زبانمحوری جریان پیدا کرد، در حالی که طنز شاعران صوفی همانند احوالات درونی آنان در ساختار نفوذ کرد و زمینۀ شکلگیری طنز ساختاری را فراهم آورد.https://hlit.sbu.ac.ir/article_98907_9ccf6ccc77072fd8fd8ece8e5373ea2b.pdfدانشگاه شهید بهشتیتاریخ ادبیات2008-734912120190522درآمدی بر شناخت زندگی و آثار حکیم عزّالدّین ابراهیم کیشی فیلسوف و پزشک نامدار قرن هفتم هجریدرآمدی بر شناخت زندگی و آثار حکیم عزّالدّین ابراهیم کیشی فیلسوف و پزشک نامدار قرن هفتم هجری871069891010.48308/hlit.2019.98910FAنجفجوکارداستاد دانشگاه شیرازJournal Article20180603حکیم عزّالدّین ابراهیم کیشی، فیلسوف، طبیب و دانشمند گرانمایة قرن هفتم هجری است که ابعاد زندگی و شخصیت وی تا کنون ناشناخته ماندهاست. او در سالهای آغازین قرن هفتم در کیش به دنیا آمد و برای فراگیری دانش راهی شیراز شد. مراحل پختگی و کمال علمی وی با روزگار اتابک ابوبکر زنگی همراه بودهاست. در سالهای پایانی حکومت ابوبکر سعد زنگی بین ابوبکر و شماری از دانشمندان از جمله عزّالدّین کیشی که اغلب از صاحبان علوم عقلی بودهاند نزاعی در میگیرد که سرانجام به اخراج و تبعید تنی چند از ایشان میانجامد. مقصد بعدی عزّالدّین کرمان بودهاست. عزّالدّین که به دعوت ترکان خاتون، حاکم قراختایی کرمان راهی آن دیار شدهبود تا پایان عمر در آن دیار مسکن میگزیند و ضمن مداوای بیماران به تکمیل دانش و تجربیات پزشکی میپردازد و سرانجام به نگارش آثار گوناگون دست مییازد. نگارنده با تکیه بر منابع تاریخی و آگاهیهای درون متنی آثار کیشی کوشیدهاست از زوایای نهان زندگی و اندیشة آن حکیم فرزانه پرده بردارد و کتابها و رسائل وی را به جویندگان معرفی نماید.حکیم عزّالدّین ابراهیم کیشی، فیلسوف، طبیب و دانشمند گرانمایة قرن هفتم هجری است که ابعاد زندگی و شخصیت وی تا کنون ناشناخته ماندهاست. او در سالهای آغازین قرن هفتم در کیش به دنیا آمد و برای فراگیری دانش راهی شیراز شد. مراحل پختگی و کمال علمی وی با روزگار اتابک ابوبکر زنگی همراه بودهاست. در سالهای پایانی حکومت ابوبکر سعد زنگی بین ابوبکر و شماری از دانشمندان از جمله عزّالدّین کیشی که اغلب از صاحبان علوم عقلی بودهاند نزاعی در میگیرد که سرانجام به اخراج و تبعید تنی چند از ایشان میانجامد. مقصد بعدی عزّالدّین کرمان بودهاست. عزّالدّین که به دعوت ترکان خاتون، حاکم قراختایی کرمان راهی آن دیار شدهبود تا پایان عمر در آن دیار مسکن میگزیند و ضمن مداوای بیماران به تکمیل دانش و تجربیات پزشکی میپردازد و سرانجام به نگارش آثار گوناگون دست مییازد. نگارنده با تکیه بر منابع تاریخی و آگاهیهای درون متنی آثار کیشی کوشیدهاست از زوایای نهان زندگی و اندیشة آن حکیم فرزانه پرده بردارد و کتابها و رسائل وی را به جویندگان معرفی نماید.https://hlit.sbu.ac.ir/article_98910_3b50004ac6c37503d2a34bda5c8f9ff0.pdfدانشگاه شهید بهشتیتاریخ ادبیات2008-734912120190522Amir Khusrow Dihlavi's Advice Letter in the Preface of Masnavi Devalrani and Khizr Khanنصیحتنامهی امیرخسرو دهلوی در دیباچهی مثنوی دِوَلرانی و خضرخان1071359889310.48308/hlit.2019.98893FAامیرحسیندولتشاهیدانشگاه اصفهانسید مهدینوریاناستاد دانشگاه اصفهانJournal Article20181223Devalrani and Khizr Khan is the description of the love of Khizr Khan Khalaji for Diveldi or Devalrani which Amir Khusrow Dihlavi (651-725 AH) composed in 715 AH. In a part of this Preface of Masnavi, Amir Khusrow has composed an advice letter addressed to the great sultan of the time, Alaeddin Mohammad Khalaji, whose important feature is the clarity of the poet's language and his audacity when advising the sultan. This article aimed to introduce the advice letter and to examine how its various mandatory and inhibitory topics were presented, elaborating on the reasons for the poet's choice of words in Sultan's sermon. To this end, after using the books of Indian history to delve into and identify the authoritative and callous personality of sultan’s Alaeddin Mohammad Khalaji, through examining the text of the advice letter as well as the characteristics of the poet described in various sources, the results indicate that the reasons for Amir Khusrow's explicit and brave truthfulness lies in his honesty and mysticism, his close relationship with Nizamuddin Auliya (the great mystic of the time), his high status at the royal court of Sultan Alaeddin, and the influence of Sanai’s recommendations on him.مثنوی دِوَلرانی و خضرخان شرح عشق خضرخان خلجی به دیولدی یا دولرانی است که امیرخسرو دهلوی (651 تا 725 ه. ق.) آن را در سال 715 هجری قمری سروده است. امیرخسرو در بخشی از دیباچهی این مثنوی، اندرزنامهیی خطاب به سلطانِ مقتدر عصر، علاءالدین محمد خلجی، سروده که ویژگی مهم آن، صراحت لهجه و بیپروایی شاعر در نصیحتگویی سلطان است. هدف مقالهی حاضر نیز این بوده که با معرفی این اندرزنامه و بررسی چگونگی طرح مباحث گوناگونِ آمرانه و ناهیانهی آن، دلایل صراحت لهجهی شاعر در وعظ سلطان را واکاوی کند. بدین منظور، پس از آنکه با بهرهگیری از کتب تاریخ هند به معرفی و شناسایی شخصیت مقتدر و سختدل سلطان علاءالدین محمد خلجی پرداخته شده است، با بررسی متن نصیحتنامه و همچنین ویژگیهای شخصیتی شاعر که در منابع گوناگون آمده، این نتیجه حاصل شده که میتوان دلایل حقگویی صریح و بیباکانهی امیرخسرو در این اندرزنامهی گاه عتابآمیز را در بهرهمندی وی از زهد و عرفان، نزدیکیاش به حضرت نظامالدین اولیا (عارف بزرگ آن عهد)، برخورداری او از جایگاهی والا در دربار سلطان علاءالدین و نیز تأثیرپذیریاش از مواعظ سنایی جستوجو کرد. https://hlit.sbu.ac.ir/article_98893_966c172c7510547f652a46b2ce872fd1.pdfدانشگاه شهید بهشتیتاریخ ادبیات2008-734912120190522تأملی بر «درد دل؛ تحریر نوین نفثهالمصدور» تألیف دکتر منصور ثروتتأملی بر «درد دل؛ تحریر نوین نفثهالمصدور» تألیف دکتر منصور ثروت1371539889510.48308/hlit.2019.98895FAمهدیرمضانیدانشگاه علامه طباطبایی0000-0001-8714-1815غلام رضامستعلی پارسادانشیار رشته زبان و ادبیات فارسی دانشگاه علامه طباطبایی تهرانJournal Article20181219تتبع در متون کهن، برای علاقمندان امروزی - در کنار جذابیت - دارای برخی مضایقی است که طی آن جز با امعان نظر، تأمل و مراجعه به کتب مرتبط مقدور نیست؛ حال اگر این متون به زیور تصنع و تکلف نیز مزین باشند، اهمیت کار را دو چندان می-کنند. از جمله کتبی که به خاطر ابعاد تاریخی - ادبی- فرهنگی، توجه شارحان و علاقمندان را به خود جلب، و باعث تألیف آثاری در این زمینه شده، کتاب نفثهالمصدور نسوی است. در این میان، یکی از شروحی که با نگاهی متفاوت بدان پرداخته، کتاب «درد دل؛ تحریر نوین نفثهالمصدور» تألیف منصور ثروت است. ایشان در این کتاب با در نظر داشتن طیفهای مختلف علاقمندان در رشتههای مختلف، این متن را به شیوهای استادانه به نثری ساده و روان درآوردهاند که در نوع خود منحصر به فرد و قابل تحسین است؛ حال آنکه هر متنی به مصداق «به ناچار حشوش بود در میان» خالی از برخی اشکالات ولو اندک نیست. از جمله اشکالات این برگردان، صرف نظر از برخی اغلاط تایپی در متن اصلی، مربوط به کمتوجهی شارح محترم به کتاب مستطاب امیرحسن یزدگردی و برخوردهای مختلف با متن در موقعیتهای یکسان است. این پژوهش با بهرهگیری از روش استقرایی مبتنی بر تحلیل و با بازبینی چندین باره، با ارائه پیشنهاداتی در پی تنقیح هر چه بهتر این اثر بوده است.تتبع در متون کهن، برای علاقمندان امروزی - در کنار جذابیت - دارای برخی مضایقی است که طی آن جز با امعان نظر، تأمل و مراجعه به کتب مرتبط مقدور نیست؛ حال اگر این متون به زیور تصنع و تکلف نیز مزین باشند، اهمیت کار را دو چندان میکنند. از جمله کتبی که به خاطر ابعاد تاریخی - ادبی- فرهنگی، توجه شارحان و علاقمندان را به خود جلب، و باعث تألیف آثاری در این زمینه شده، کتاب نفثهالمصدور نسوی است. در این میان، یکی از شروحی که با نگاهی متفاوت بدان پرداخته، کتاب «درد دل؛ تحریر نوین نفثهالمصدور» تألیف منصور ثروت است. ایشان در این کتاب با در نظر داشتن طیفهای مختلف علاقمندان در رشتههای مختلف، این متن را به شیوهای استادانه به نثری ساده و روان درآوردهاند که در نوع خود منحصر به فرد و قابل تحسین است؛ حال آنکه هر متنی به مصداق «به ناچار حشوش بود در میان» خالی از برخی اشکالات ولو اندک نیست. از جمله اشکالات این برگردان، صرف نظر از برخی اغلاط تایپی در متن اصلی، مربوط به کمتوجهی شارح محترم به کتاب مستطاب امیرحسن یزدگردی و برخوردهای مختلف با متن در موقعیتهای یکسان است. این پژوهش با بهرهگیری از روش استقرایی مبتنی بر تحلیل و با بازبینی چندین باره، با ارائه پیشنهاداتی در پی تنقیح هر چه بهتر این اثر بوده است. https://hlit.sbu.ac.ir/article_98895_5885a020b771502a9ae2b4228a7942d1.pdfدانشگاه شهید بهشتیتاریخ ادبیات2008-734912120190522Oral Narratives in the Tazkarehalsha'ra of the Dawlatshah Samarghandiروایت های شفاهی در تذکرة الشّعرای دولتشاه سمرقندی و کارکردهای مثبت آنها1551809889710.48308/hlit.2019.98897FAقهرمانشیریاستاد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه بوعلی سینا- همدان0000-0002-4711-4713مینومحمدیدانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه کردستانJournal Article20190201The Tazkareh of the Dawlatshah Samarghandi (896 AH) is the most exceptional poet's Tazkareh in Iranian history and literature, despite of the fact that he has had many historical mistakes, the most information about the poets and their period of life with the most traditional methods used in the past to the audience of supply he has done. The study of the particular style of Dawlatshah Samarkandi's, the importance of his strategy in introducing poets by providing the necessary historical descriptions of the clans of their era and the role of the sultans in the intellectual and artistic positions of each poet, the understanding of how to provide information about the memoirs of the poets, the study of the factors of acceptance of Tazkareh al-Sha'ra There are many historical mistakes and issues of this type. The research method is descriptive-analytic and the results are analyzed using content analysis method. results show: Far from any exaggeration and hyperbole it can be argued that this is the most innovative poetic tale in Persian, the author of which did not just seek to provide collection of names and examples of Persian poetry poems, but it has tried every Putting a poet in the historical context of the era from which he originated, to better assess his intellectual and artistic position. This is because the Tazkareh of the Dawlatshah, in addition to the report of the life of the poets, which is the main function of such books, has received a brief summary of most of the ruling dynasties and local governments in different regions of Iran.تذکره ی دولتشاه سمرقندی (896 هـ..ق)، استثنایی ترین تذکره ی شاعران در تاریخ و ادب ایران است که به رغم برخورداری از اشتباهات فراوان تاریخی، بیشترین اطّلاعات را درباره ی شاعران و دوران زندگی آنان با روشمندترین شیوه های مرسوم در گذشته، به مخاطبان عرضه می کند. بررسی شیوه ی خاص دولتشاه سمرقندی، اهمیّت شگرد وی در معرّفی شاعران با ارائه ی توضیحات لازم تاریخی دربارهی خاندان های حکومتی عصر آنان و نقش سلاطین در جایگاه فکری و هنری هر شاعر، شناخت چگونگی ارائه اطلاعاتی پیرامون ممدوحان شاعران، بررسی عوامل مقبولیّت تذکره الشعرا با وجود بسیاری از اشتباهات تاریخی و مسائلی از این دست از اهداف این پژوهش است. روش پژوهش توصیفی-تحلیلی است و نتایج با استفاده از شیوه ی تحلیل محتوا تجزیه و تحلیل شدهاست. نتایج نشان می دهد: بهدور از هر گونه اغراق و مبالغه، می توان ادّعاکرد که این تذکره، نوآورانه ترین تذکره ی شعری در زبان فارسی است که نویسنده ی آن فقط در پی فراهم آوردن جُنگی از اسمها و نمونه شعرهای شاعران فارسی نبوده، بلکه کوشیده است هر شاعری را در بستر تاریخی دورانی که از آن برخاسته است قراردهد، تا ارزیابی جایگاه فکری و هنری او درستتر انجام شود. به این سبب است که تذکره ی دولتشاه، علاوه بر گزارش زندگی شاعران که اصلی ترین وظیفه ی این گونه کتاب ها است، یک گزارش به نسبت اجمالی از اغلب سلسله های حکومتی و حکومت های محلّی در مناطق مختلف ایران نیز به دست داده است.https://hlit.sbu.ac.ir/article_98897_1930de8eec6e0786005f6640a6f6e94f.pdfدانشگاه شهید بهشتیتاریخ ادبیات2008-734912120190522Shadow of the sun: The life and works of Mosleh-al-Din Mostafa Soruriسایۀ خورشید (جریانشناسی تعاملات تاریخ و فرهنگ آناتولی با ادب فارسی از منظر بررسی روزگار و احوال و آثار مصلحالدین مصطفی سهروردی)1812059889910.48308/hlit.2019.98899FAزهیرطیبدانشگاه تهرانعلی محمدمؤذنیاستاد دانشگاه تهرانسید محمدمنصور طباطبائیدانشگاه تهرانمروهکایادانشگاه تهرانJournal Article20190217Personality and works of Mosleh-o-din-Chalabi Mulla Mustafa-Soruri al-Hanafi, Aref, Adib, Faqih, Principle, Logical, Mu'did, Monotheistic, Syntactic, Khatib and interpreter of Noble Masnavi in proportion to the scientific and mystical status of this prominent Turk language of the tenth century AH Gu is not known in Iran. The vast volume of Persian works and the writing of the oldest Persian descriptions on each of the six Masnavi offices, along with the historical and geographical features, and the reflective similarities of his life with Rumi, make it necessary to define this scientific and literary character. The remarkable resemblance of this man's life and circumstances to his Persian dial, Mowlavi, has made him look at this very special, mystical literary work. <br />This article, using the scientific resources of the Anatolian region, gives a detailed account of the life and works of this scientist and commentator of Masnavi. In addition, the resources presented in the text and in this article will open a new window to Anatolia's literary studies on researchers that will be distinctly different.شخصیت و آثار مصلح الدین چِلبی ملاّ مصطفی سروری حنفی، عارف، ادیب، فقیه، اصولی، منطقی، محدث، صرفی، نحوی، خطیب و مفسّر مثنوی شریف متناسب با قدر و منزلت علمی و عرفانی این شخصیت برجستۀ تُرک زبان قرن دهم هجری قمری فارسی گو در ایران شناخته نیست. حجم فراوان آثار فارسی و نگارش کهنترین شرح فارسی بر هر شش دفتر مثنوی در کنار ویژگیهای عصری و جغرافیایی و شباهتهای تأمّل برانگیز حیات او با مولوی، اهتمام به تعریف این شخصیت علمی و ادبی را ضروری میسازد. شباهت حیرت انگیز زندگی و احوالات این مرد به پارسی گوی هم دیارش، مولوی، نگاه او را به این اثر ادبی عرفانی بسیار ویژه و در خور تأمل ساخته است.این نوشتار با بهرهگیری از منابع علمی و تحقیقی حوزۀ آناتولی گزارشی تفصیلی از حیات و آثار این دانشمند و مفسّر مثنوی به دست میدهد. افزون بر این، منابع معرّفی شده در متن و منتهای این مقاله، دریچهای نوین به بررسیهای ادبی حوزۀ آناتولی را بر پژوهشگران میگشاید که بهرهای مجزّا خواهد بود.https://hlit.sbu.ac.ir/article_98899_ca785ad5b9abbe93df4129a0d10ad556.pdfدانشگاه شهید بهشتیتاریخ ادبیات2008-734912120190522تطبیق شخصیّت پردازی نمایشی در رمان های جن نامه و وسوسهمقایسۀ شخصیّت پردازی نمایشی در دو اثر ایرانی و ایتالیایی (مطالعۀ موردی: رمان های جن نامه و وسوسه)2072299890210.48308/hlit.2019.98902FAمهدیعبدیدانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه محقق اردبیلیعسگرصلاحیاستادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه محقق اردبیلیرامینمحرمیدانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه محقق اردبیلی0000-0001-5839-3888Journal Article20181209رمان «وسوسه» به عنوان یکی از بهترین آثار گراتزیا دلدا، نویسندۀ ایتالیایی، و «جن نامه» یکی از آثار شاخص هوشنگ گلشیری، از مؤلفه های داستانی و نمایشی فراوانی برخوردارند. از میان این مؤلّفه ها، عنصر شخصیّت پردازی بارز و برجسته است. اشاره مستقیم به ویژگی های ظاهر، گفتار و رفتار و ابعاد گوناگون شخصیّت ها موجب شده شخصیّت ها برای مخاطب، باورپذیر و قابل تجسّم باشند. در این دو اثر، شخصیّت ها با نشان دادن اعمال و رفتار مختلف در کشمکش های داستانی، ارتباط با دیگر شخصیّت ها و کنش ها و موضع گیری ها در مسائل و موضوعات مختلف، خود را به مخاطب معرّفی می کنند و این دو نویسنده با این روش در اثر خود شخصیّت های نمایشی خلق می کنند. ما در این پژوهش با استفاده از شیوة توصیفی ـ تحلیلی مبتنی بر مطالعات کتابخانه ای، مؤلفه های شخصیّت پردازی نمایشی را در دو رمان «وسوسه» و «جن نامه» بررسی کرده و نشان داده ایم که چگونه دلدا و گلشیری توانسته اند با بهره گیری از شگردهای برجسته سازی نمایشی، ویژگی های شخصیّت های نمایشیِ متون دراماتیک را به اثر خود ببخشند.رمان های جننامه از هوشنگ گلشیری و وسوسه از گراتزیا دلدا، نویسندۀ ایتالیایی، دو اثر مهم با شاخصه های داستانی و نمایشی هستند که از میان این شاخصه ها، عنصر شخصیّت پردازی برجسته تر است. تحلیل تطبیقی این دو اثر از زاویۀ شیوه ها و ابعاد شخصیت پردازی نمایشی، گویای اهمیت توجه به عناصر دراماتیک در شک لدهی به متون شاخص داستانی دو ملیت ایرانی و ایتالیایی است که به تبع آن، ضرورت توجه به این مسأله در بازکاوی این گونه متون داستانی، بیش از پیش احساس می شود. اشاره مستقیم به ویژگی های ظاهری، گفتار و رفتار و ابعاد گوناگون شخصیّت ها موجب شده برای مخاطب، باورپذیر و قابل تجسّم باشند. در این دو اثر، شخصیّت ها با نشان دادن اعمال و رفتار مختلف در کشمکش های داستانی، ارتباط با دیگر شخصیّت ها و کنش ها و موضعگیری ها در مسائل و موضوعات مختلف، خود را به مخاطب معرّفی می کنند و دو نویسنده با این روش در اثر خود شخصیّت های نمایشی خلق می کنند. در این پژوهش با بهره گیری از شیوه توصیفی ـ تحلیلی مبتنی بر مطالعات کتابخانه ای، و بر اساس مکتب آمریکایی ادبیات تطبیقی، مؤلفه های شخصیّت پردازی نمایشی را در دو رمان جننامه و وسوسه بررسی کرده و نشان داده ایم که چگونه گلشیری و دلدا توانسته اند با بهره گیری از شگردهای برجسته سازی نمایشی، ویژگی های شخصیّت های نمایشیِ متون دراماتیک را به اثر خود ببخشند.کلیدواژه ها: شخصیّت پردازی، شخصیّت پردازی نمایشی، کشمکش، گفت وگوی نمایشی، جن نامه، وسوسه.https://hlit.sbu.ac.ir/article_98902_900eeda8bd32adfa17b5c97756498bf9.pdf