دانشگاه شهید بهشتی تاریخ ادبیات 2008-7349 9 2 2017 01 20 An Aristotelian Tragic Reading of Satan’s Tale in the Mystical Tradition خوانشی تراژیک از داستان ابلیس در سنّت عرفانی با رویکردی ارسطویی 5 24 98836 FA فرزاد بالو استادیار دانشگاه مازندران، بابلسر 0000-0002-0195-0847 شهرام احمدی استادیار دانشگاه مازندران، بابلسر مطهره رضایی دانشگاه مازندران Journal Article 2017 06 13 In the mystical tradition, Satan’s Tale has been treated in two different manners. Most of the mystics consider Satan the categorical enemy who has been banished from God’s presence. However, some mystics such as Hallaj, Ahmad Ghazzali and Ein-Alghozat Hamedani commend Satan. They believe in a tragic interpretation of Satan’s Tale and, as a result, they recognize Aristotelian tragic elements in it. The research question of the present study deals with whether Aristotelian tragic elements such as tragic heroism and three-fold unity of time, place and character are recognizable in Satan’s Tale. The present study believes that through analysis of Satan’s characterization, his rise and decline in God’s presence and his banishment from the Paradise Aristotelian tragic elements of tragic heroism and three-fold unity of time, place and characterization are recognizable in the Satan’s Tale. Furthermore, the narrative development of the Tale presents Satan’s faith in a way that makes the readers recognize catharsis and pity and fear. The present study believes that the Aristotelian tragic elements are eminently present in the Satan’s Tale.   داستان ابلیس (شیطان) در سنّت عرفانی کلاسیک با دو مواجهة متفاوت روبرو شده است: غالب عرفا، شیطان را خصم مبین و رانده شده از درگاه حق می‌دانند؛ امّا در مقابل، پاره‌ای از عرفا همچون: حلاج، احمد غزالی و عین القضات همدانی به نوعی ستایشگران شیطان محسوب می‌شوند. اینان تفسیری تراژیک از داستان شیطان ارائه می‌کنند؛ به گونه‌ای که عناصر تراژدی در نگرة ارسطویی آن را فرا یاد می‌آورد. هدف این پژوهش در پاسخ به این مسأله گرد آمده است که آیا می‌توان عناصر تراژدیک ارسطویی همچون: قهرمان تراژدی، وحدت‌های سه گانة کنش، زمان و مکان و کاتارسیس را در این روایت از ابلیس به دست داد؟ در پاسخ می‌توان گفت با بررسی انجام شده، (ابلیس) شیطان و اوج و فرود او از مقام قرب تا مرحلة سقوط و رانده شدنش از بهشت، به ترتیب قهرمان تراژدی و وحدت‌های سه گانة کنش، زمان و مکانِ تراژدی را به نمایش می‌گذارد. همچنین سیر رواییِ سرنوشت شیطان به گونه‌ای پیش می‌رود که موجب می‌شود مخاطب، دچار کاتارسیس یا پالایش درونی گردد؛ به تعبیر دیگر عناصر تراژدیک، بویژه با تلقّی ارسطویی آن در قسمت‌های مختلف داستان شیطان بوضوح قابل مشاهده است. این نوشتار به طرح و شرح این ماجرا می‌پردازد. https://hlit.sbu.ac.ir/article_98836_f8a95155107bb72e4b7f87b4678c6f5b.pdf