palette
«نشانه‌های فراملی‌گرایی در اندیشه‌های ابوریحان‌بیرونی»

چکیده
ابوریحان‌بیرونی دانشمند، ریاضی‌دان، ستاره‌شناس و آگاه به مسائل تاریخی و اجتماعی در نیمۀ دوم قرن چهارم هجری در بیرون خوارزم چشم‌به‌جهان‌گشود. باوجود اشتغال به کارهای سیاسی از جمله وزارت خوارزمشاه و منجّمی سلطان محمود، روحیّۀ کنجکاوی، تیزبینی و جستجوگری خود را نسبت به حقیقت ازدست‌نداد و در خلق آثار ارزشمند، خلاقیّت ذاتی خود را نشان‌داده‌است. مطالعۀ زندگینامه و ویژگی‌های اخلاقی شخصیت‌های برجسته، خصوصاً کسانی که در گسترۀ جهانی درخشیده‌اند؛ ضمن‌اینکه روشنی‌بخش راه نسل‌های جدید است، در دریافت و شناختی علمی‌تر از آثار ایشان بسیار تأثیرگذار است. هرچند که در حوزۀ نقد ادبی، بعضی از نظریه‌ها تأکید بر متن، فارغ از مؤلف و زندگینامۀ او دارند. مهم‌ترین ویژگی شخصیّتی او آزاداندیشی، عدم تعصّب و افکار فراملی‌گرایانۀ اوست که در بیشتر آثارش، خصوصاً در کتاب «تحقیق ماللهند» تجلّی پیداکرده‌است. بدون شک نظام فکری او متأثر از باورهای دینی و آیات قرآنی نیز بوده‌است. اساسی‌ترین پرسش نگارنده در این مقاله این است که چه نشانه‌هایی مبنی بر اندیشۀ آزادمنشانه و فراملی‌گرایانۀ او در «تحقیق ماللهند» وجود دارد؟ این پژوهش به روش تحلیل محتوای متن انجام‌شده‌است.
واژگان کلیدی
آزاد اندیشی- ابوریحان بیرونی- فراملی گرایی.

منابع و مآخذ مقاله

قرآن کریم.

-امام سیّد محمدکاظم. (1352). ترجمۀ احوال و فهرست آثار ابوریحان‌بیرونی. تهران: بنیاد نیکوکاری نوریانی.

-بیرونی، ابوریحان. (1392). آثارالباقیه. ترجمه و تعلیق پرویز سپیتمان (اذکایی). تهران: نشرنی.

-ـــــــــــــــ . (1358). تحقیق‌ماللهند. ترجمۀ منوچهر صدوقی‌سها. تهران: مؤسسۀ مطالعات و تحقیقات فرهنگی.

-ستوده، هدایت الله. (1376). تاریخ اندیشه‌های اجتماعی در اسلام. تهران: مؤسسۀ انتشارات آوای نور.

-صفا، ذبیح الله. (1352). احوال و آثار ابوریحان‌بیرونی، تهران: انتشارات ادارۀ کل نگارش وزارت فرهنگ و هنر.

-طباطبایی، محمدحسین. (1363). المیزان. ترجمۀ سیّدمحمدباقر موسوی‌همدانی. تهران: نشر بنیاد علمی و فکری علّامه‌طباطبایی با همکاری امیرکبیر.

-عروضی‌سمرقندی، نظامی. (1376). چهارمقاله. چاپ اول. تهران: نشر جامی.

-میرزایف، عبدالغنی. (1353). یادنامۀ بیرونی (مجموعۀ سخنرانی‌های فارسی). تهران: شورای عالی فرهنگ‌وهنر مقالۀ «ذکر «مانی» در آثار ابوریحان‌بیرونی».

-مجتبایی، فتح الله. (1353). مقالۀ «بیرونی و علم ادیان». یادنامۀ بیرونی. تهران: شورای عالی فرهنگ‌و هنر.

-نصر، سیّدحسین. (1368). علم و تمدّن در اسلام. ترجمۀ احمد آرام. تهران: انتشارات علمی‌وفرهنگی.

- ـــــــــــــــ. (1383). سنّت‌ عقلانی اسلامی در ایران. ترجمۀ سعید دهقانی. تهران: نشر قصیده‌سرا.

-نادری‌رمضان‌آباد، امین. (1393). مقالۀ «شناخت‌و‌بررسی«تحقیق‌ماللهند» اثر ابوریحان‌بیرونی». فصلنامۀ تاریخ‌پژوهی. دانشگاه فردوسی مشهد. شماره 61. زمستان. صص (135-115).


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.