palette
درآمدی بر شناخت زندگی و آثار حکیم عزّالدّین ابراهیم کیشی فیلسوف و پزشک نامدار قرن هفتم هجری
نجف جوکار

چکیده

حکیم عزّالدّین ابراهیم کیشی، فیلسوف، طبیب و دانشمند گرانمایة قرن هفتم هجری است که ابعاد زندگی و شخصیت وی تا کنون ناشناخته مانده‌است. او در سال‌های آغازین قرن هفتم در کیش به دنیا آمد‌ و برای فراگیری دانش راهی شیراز شد. مراحل پختگی و کمال علمی وی با روزگار اتابک ابوبکر زنگی همراه بوده‌است. در سال‌های پایانی حکومت ابوبکر سعد زنگی بین ابوبکر و شماری از دانشمندان از جمله عزّالدّین کیشی که اغلب از صاحبان علوم عقلی بوده‌اند نزاعی در می‌گیرد که سرانجام به اخراج و تبعید تنی چند از ایشان می‌انجامد. مقصد بعدی عزّالدّین کرمان بوده‌است. عزّالدّین که به دعوت ترکان خاتون، حاکم قراختایی کرمان راهی آن دیار شده‌بود تا پایان عمر در آن دیار مسکن می‌گزیند و ضمن مداوای بیماران به تکمیل دانش و تجربیات پزشکی می‌پردازد و سرانجام به نگارش آثار گوناگون دست می‌یازد. نگارنده با تکیه بر منابع تاریخی و آگاهی‌های درون متنی آثار کیشی کوشیده‌است از زوایای نهان زندگی و اندیشة آن حکیم فرزانه پرده بردارد و کتاب‌ها و رسائل وی را به جویندگان معرفی نماید.

واژگان کلیدی
عزّالدّین کیشی، ابوبکر سعد زنگی، ترکان خاتون قراختایی، رسالة مسالک البغیه، رسالة اختصار القانون.

منابع و مآخذ مقاله

افشار، ایرج و دانش‌پژوه، محمّدتقی. (1363). فهرست نسخه‌های خطّی کتابخانة ملک. مشهد: انتشارات آستان قدس رضوی.

الگود، سیریل. (1386). تاریخ پزشکی ایران و سرزمین‌های خلافت شرقی، ترجمة باهر فرقانی، تهران، امیرکبیر.

براون، ادوارد. (1371). تاریخ طب اسلامی، ترجمة مسعود رجب نیا، تهران، انتشارات علمی و فرهنگی.

تاریخ شاهی. (1355). به تصحیح محمّد ابراهیم باستانی پاریزی. تهران، انتشارات بنیاد فرهنگ ایران.

جوکار، نجف. (1386). «نگاهی به زندگی، آثار و اندیشة شمس‌الدّین محمّد کیشی». آینة میراث، شمارة 37-36.

حسینی اشکوری، سیّد جعفر. (1389). فهرست نسخه‌های خطی مرکز اسناد و کتابخانة مجلس شورای اسلامی. ج20، تهران: انتشارات مجلس شورای اسلامی.

خیراندیش، عبدالرسول. (1394). فارسیان در برابر مغولان، تهران: انتشارات آباد بوم.

دانش‌پژوه، محمّدتقی. (1339). فهرست نسخه‌های خطّی کتابخانة دانشکدة حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.

درایتی، مصطفی. (1391). فهرستگان نسخه‌های خطّی ایران (فنخا)، تهران: سازمان اسناد و کتابخانة ملّی جمهوری اسلامی ایران.

زرکوب شیرازی، ابوالعباس احمد بن ابی الخیر. (1390). شیراز نامه. به تصحیح و توضیح اکبر نحوی. شیراز: دانشنامة فارس.

صفا، ذبیح الله. (1336). تاریخ علوم عقلی در تمدّن اسلامی، تهران، دانشگاه تهران.

قطب‌الدّین شیرازی، محمّد بن ‌مسعود. (1385). دره التاج، ترجمة مشکوه، سیّد محمّد، تهران: انتشارات حکمت.

کیشی، شمس‌الدّین محمّد. (1390). مجموعة آثار شمس الدّین محمّد کیشی. به تحقیق و تصحیح نجف جوکار. تهران: مؤسسة پژوهشی حکمت و فلسفة ایران.

ناصرالدّین منشی کرمانی. (1394). سمط العلی للحضره العلیا؛ تاریخ قراختائیان کرمان، به تصحیح مریم میرشمسی. تهران: انتشارات دکتر محمود افشار.

نعمه، عبدالله، (1367). فلاسفة شیعه، ترجمة سیّد جعفر غضبان، تهران، سازمان انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی.

وصّاف الحضره عبدالله شیرازی. (1338). تاریخ وصّاف، بمبئی، تهران، افست ابن سینا.


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.