palette
ابوریحان بیرونی و مشاهیر ادب فارسی: نقدی مستند بر چگونگی انعکاس سیمای ابوریحان در ادبیّات فارسی
نسرین فلاح

چکیده

ابوریحان بیرونی، دانشمند بزرگ ایرانی صاحب کتاب و تألیفات بزرگ در زمینه­های متعدّد علوم زمان خود بوده­است که متأسّفانه تنها معدودی از آن باقی­مانده­است. این امر احاطة کامل او را در همة علوم زمان خود نشان­می­دهد؛ بر­این­اساس باید در میان مشاهیر ادبیّات فارسی، بخصوص معاصران وی، به ابعاد مختلف چهرة علمی این محقّق بزرگ اشاره­شود. این پژوهش به شیوة تحلیلی- توصیفی بر اساس منابع کتابخانه­ای به گردآوری داده­هایی پیرامون شیوة انعکاس چهرة ابوریحان بیرونی در آثار مشاهیر ادب پارسی، اعمّ از شعر سنّتی و نثر تاریخی- ادبی بخصوص در قرن چهارم و پنجم می­پردازد و با نگرشی تحلیلی، داده­های موجود را ارزیابی­می­کند. یافته­های موجود انعکاس محدود و تک­بعدی این شخصیّت بزرگ در پاره­ای آثار یا سکوت تاریخی- ادبی را نشان­می­دهد که در مقایسه با حضور سایر شخصیّتهای علمی، بخصوص حکمای یونانی در این آثار  تحلیل­می­شود.

 

واژگان کلیدی
1- ابوریحان بیرونی2- ادبیّات فارسی3- شعر فارسی4- نثر تاریخی- ادبی فارسی.

منابع و مآخذ مقاله

فهرست منابع و مآخذ

- ابوالفضل محمّد بن حسین بیهقی دبیر(1376)، تاریخ بیهقی، شرح خلیل خطیب رهبر، چاپ ششم، تهران: مهتاب.

- ابوریحان بیرونی(1352)، تهدید‌نهایات‌الاماکن‌لتصحیح‌المسافات‌المساکن، ترجمة احمد آرام، تهران: دانشگاه تهران.

- ------------ (1377)، آثار‌الباقیه‌عن‌القرون‌الخالیه، ترجمة اکبر داناسرشت، تهران: امیرکبیر.

- -------------(1383)، الصیدنه‌فی الطب، تصحیح عبّاس زریاب، تهران: مرکز نشر دانشگاهی.

- ادیب الممالک فراهانی( 1380)، دیوان کامل، مجتبی برزآبادی فراهانی، جلد دوّم، تهران: فردوس.

- اذکایی، پرویز(1374)، ابوریحان بیرونی، افکار و آثار، تهران: طرح نو.

- انوری(1376)، دیوان اشعار، تصحیح محمّدتقی مدرّس رضوی، چاپ چهارم، تهران: علمی و فرهنگی.

- دهخدا، علی اکبر(1324)، ابوریحان: شرح حال نابغة شهیر ایران، تهران: وزارت فرهنگ.

- ------------ (1377)، لغت‌نامه، تهران: دانشگاه تهران.

- ریپکا، یان و اتا کارکلیما و ایرژی بچکا(1370)، تاریخ ادبیّات ایران، ترجمة کیخسرو کشاورزی، بی‌جا: نشر گوتمبرگ و جاویدان خرد.

- زرّین‌کوب، عبدالحسین(1383)، از گذشتة ادبی ایران، تهران: سخن.

- سعدی(1375)، بوستان، تصحیح غلامحسین یوسفی، تهران: خوارزمی.

- سعدی(1374)، تصحیح غلامحسین یوسفی، چاپ چهارم، تهران: خوارزمی.

- سنایی غزنوی(1377)، حدیقه‌الحقیقه، تهران: دانشگاه تهران.

- شجری، رضا و همکاران(1389)، نگرش هوّیّتی ابوریحان بیرونی، جستارهای تاریخی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، ش1، 45- 55.

- صفا، ذبیح‌الله( 1352)، احوال و آثار ابوریحان بیرونی، تهران: وزارت فرهنگ و هنر با همکاری دانشگاه تهران.

- ---------- (1369)، تاریخ ادبیّات در ایران، جلد نخست، تهران: فردوسی.

- عطّار نیشابوری( 1394)، الهی نامه، محمّدرضا شفیعی کدکنی، چاپ هفتم، تهران: سخن.

- عنصرالمعالی کیکاووس بن اسکندر بن قابوس بن وشمگیر بن زیاری(1375)، قابوسنامه، غلامحسین یوسفی، تهران: علمی و فرهنگی.

- مسعود سعد سلمان، دیوان اشعار( 1362)، ناصر هیّری، تهران:گلشایی.

- نجفی، محمّد‌علی(1352)، اندیشمند و انسان، تهران: اندیشه.

- نظامی عروضی سمرقندی( 1376)، چهار مقاله، تصحیح محمّد قزوینی، شرح سعید قره بگلو و رضا انزابی نژاد، تهران: جامی.

- یاقوت حموی(1381)، معجم الادبا، ترجمة عبدالمحمّد آیتی، جلد دوّم، تهران: سروش.

- نادری رمضان‌آباد، امین و امیر‌دهقان‌نژاد(1393)، شناخت و بررسی تحقیق‌ماللهند اثر ابوریحان بیرونی، فصلنامة تاریخ‌پژوهی، دانشگاه فردوسی مشهد، صص 115- 135.


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.