بررسي علل و عوامل تاريخي - سياسي ورود واژگان بیگانۀ نظامي به زبان فارسی در دورة قاجاريّه تا سال 1300 ه.ش

ناصر نیکوبخت, محمّدرضا ایروانی

چکیده


دورۀ قاجاريّه يكي از پر نشيب و فرازترين دوره‌هاي تاريخ زبان و ادبيّات فارسي است. اين امر مدلول عوامل متعدّدي است كه مهمترين آنها تحوّل چشمگير در زبان فارسي (نوشتاري) به علّت ارتباطات سياسي، علمي، فرهنگي، نظامي و... با غرب است. تأسيس دارالفنون، نهضت بزرگ ترجمه، نگارش سفرنامه‌هاي افراد زيادي از فرنگ‌‌رفتگان، رواج روزنامه‌ها، رشد سطح آگاهي مردم، ظهور انقلاب مشروطه و ...، در تغيير چهرة زبان فارسي(اعم از واژگان، نثر و ...) مؤثّر بوده است. بيشترين تأثيرپذيري زبان فارسی از نظر واژگان نظامی(از زبانهاي اروپايي) در اين دوره، از زبان فرانسه بوده است و زبانهاي انگليسي و روسي در مرتبة بعدي قرار دارد؛ امّا بيشترين تأثيرپذيري واژگان نظامي از زبان‌هاي شرقي در اين دوره، از زبان هاي عربي و ترکی بوده است كه ريشه‌هاي تاريخي، سیاسی، فرهنگي و ديني دارد. در اواخر دورة قاجاريّه، برخي از فرماندهان نظامي متوجّه ورود بي‌حدّ و حصر واژگان بيگانة نظامي در زبان فارسي شدند و از سال‌هاي 1300 ه.ش. به بعد درصدد برطرف كردن اين نقص برآمدند و در نهایت، اين احساس تعهّد در زمینة پاسداشت مقام و منزلت زبان فارسي، به پيدايش فرهنگستان ايران انجاميد.

واژگان کلیدی


واژه‌هاي نظامي، دورة قاجاريّه، زبان فارسی، واژه‌گزینی، برنامه‌ریزی زبانی

تمام متن:

PDF

ارجاعات

  • در حال حاضر ارجاعی نیست.