بررسي ساختار داستاني پند و اندرز اهل دانش و هوش به زبان گربه و موش اثر شيخ بهايي

هلن اوليايي‌نيا

چکیده


در اثر شیخ بهایی با عنوان پند و اندرز اهل دانش و هوش به زبان گربه و موش، شیخ بهائي در پي آن است تا شبهاتي را كه در مورد تصوّف و عرفان وجود دارد از بين ببرد و سالوس و ريا را از صداقت معنوي عارفانه متمايز نمايد. براي نيل به اين مقصود شيخ بهائي از تمام تمهيدات و شگردهاي داستاني كه تا آن زمان معمول و مرسوم بوده، استفاده كرده است تا از بحثي كاملاً فقهي و عارفانه، داستاني پركشش و خواندني بيافريند. شايد اگر نظريّه‌هاي وي در رساله اي فلسفي فهرست مي شد، شكل وعظ به خود مي‌گرفت و جذّابيّتي را كه اين اثر داستاني به شكل كنوني دارد، براي خواننده نمي داشت. در حاليكه اين اثر داراي همة‌ عناصر داستاني چون تعارض و جدال ميان شخصيّتها (Conflict)، گره گشايي، شخصيّت‌پردازي، ديدگاه خاصّ داستاني،‌ عواطف و احساسات ملموس انساني- البتّه در قالب تمثيل- وحسّ تعليق است كه عامل اصلي در دنبال كردن داستان توسّط خواننده مي باشد. نويسنده با زيركي نظريّه هاي خود و نكات آموزنده را در تاروپود بافت داستان تنيده است تا خواننده،‌ بدون احساس ملال و كسالت، در ضمن تعقیب داستان در معرض این نکات قرار گیرد. این مقاله کوششی است در جهت بررسی ساختار داستانی این اثر کلاسیک که تاکنون با نگاه و نگرشهای جدید در نقد ادبی مورد تحلیل قرار نگرفته است.

واژگان کلیدی


عناصر داستانی، شیخ بهایی، روایت، ساختار، ساختار گرایی

تمام متن:

PDF

ارجاعات

  • در حال حاضر ارجاعی نیست.