بازشناسی نقش و جایگاه غلامان سرایی در ساختار قدرت غزنویان بر اساس تاریخ بیهقی

جمیله اخیانی, نرگس احمدی

چکیده


موضوع غلامان و نقش آنها در مسائل سیاسی و اجتماعی، از موضوعات مطرح دورة غزنویان است. در تاریخ بیهقی که از جمله منابع ارزنده‌ و موثّق پژوهش در این دوره است، از غلامان و بویژه گروهی از آنها که «غلامان سرایی» نامیده شده‌اند، بسیار سخن گفته‌شده‌ امّا تابحال تعریف درست و دقیقی از این غلامان به دست داده نشده‌است. تعاریف فرهنگ‌ها در این زمینه، نادرست و یا نارساست و بیشتر شارحان تاریخ بیهقی نیز از کنار این موضوع به سادگی گذشته‌اند.این مقاله کوشیده‌است تصویر دقیق‌تری از این گروه غلامان و نقش آنها در دربار غزنویان ارائه و از این طریق هم به اصلاح تعاریف فرهنگ‌ها و شرح‌های تاریخ بیهقی کمک کند و هم گوشة دیگری از چگونگی ساختار قدرت سیاسی در دورة غزنویان را روشن نماید.

واژگان کلیدی


غلامان سرایی، تاریخ بیهقی، غزنویان، غلامان خاصّه، وثاقیان.

تمام متن:

PDF

منابع و مآخذ مقاله


- انوری، حسن،1384 ، اصطلاحات دورة غزنوی و سلجوقی، چاپ سوم، تهران: انتشارات سخن.

- __________ ،1381 ، فرهنگ بزرگ سخن، چاپ اوّل، تهران: انتشارات سخن.

- بیهقی، ابوالفضل، 1388، تاریخ بیهقی، چاپ چهارم، ویرایش جعفر مدرّس صادقی، نشر مرکز.

- _________ ،1388 تاریخ بیهقی، چاپ اوّل، تصحیح و توضیح محمّد جعفر ی یاحقّی- مهدی سیّدی، تهران: انتشارات سخن.

- __________ ،1384 ، تاریخ بیهقی ، چاپ سوم، با توضیحات منوچهر دانش پژوه، تهران:انتشارات هیرمند.

- __________، 1383، تاریخ بیهقی ،چاپ چهارم، به تصحیح علی اکبر فیّاض، به اهتمام یاحقّی، مشهد: انتشارات دانشگاه فردوسی.

- _________ ، 1371، تاریخ بیهقی، چاپ دوم، به کوشش خلیل خطیب رهبر، تهران: انتشارات مهتاب.

- _________، 1362، تاریخ بیهقی، چاپ سوم، به تصحیح علی اکبر فیّاض، تهران: انتشارات خواجو.

- حسینی کازرونی،سیّداحمد، 1384، فرهنگ تاریخ بیهقی، چاپ اوّل، تهران: انتشارات زوّار.

- دهخدا، علی ‌اکبر،1372، لغت نامه، چاپ اوّل از دورة جدید، انتشارات دانشگاه تهران.

- عنصرالمعالی، کیکاوس بن اسکندر،1375، قابوسنامه، چاپ هشتم، تصحیح غلامحسین. یوسفی، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.

- صفا، ذبیح‌الله، 1378، تاریخ ادبیّات در ایران، چاپ پانزدهم، تهران: انتشارات فردوس.

- فرّخی سیستانی،1371، دیوان حکیم فرّخی سیستانی، چاپ چهارم، به کوشش دبیر سیاقی، تهران: انتشارات زوّار.

- قطران، 1362، دیوان قطران تبریزی، به اهتمام محمّد نخجوانی، چاپ اوّل، تهران: انتشارات ققنوس.

- محقّق، مهدی، 1374، «برخی از اصطلاحات اداری و دیوانی در تاریخ بیهقی»، یادنامه ابوالفضل بیهقی، (صص631-608 ) چاپ دوم، مشهد: انتشارات دانشگاه فردوسی.

- معزّی، محمّدبن عبدالملک، 1318، دیوان امیرمعزّی، به اهتمام عبّاس اقبال، تهران:کتابفروشی اسلامیّه.

-معین، محمّد، 1363، فرهنگ فارسی، چاپ ششم، تهران: انتشارات امیرکبیر.

- منوچهری، 1356، دیوان منوچهری دامغانی، به تصحیح محمّد دبیرسیاقی،چاپ چهارم، تهران:کتابفروشی زوّار.


ارجاعات

  • در حال حاضر ارجاعی نیست.